Συνέντευξη με την Νάχλα Σαχάλ

Συντονίστρια της κίνησης «Διεθνείς Καμπάνιες Πολιτών για την Προστασία του Παλαιστινιακού Λαού» (CCIPPP), η Νάχλα Σαχάλ είναι ερευνήτρια στο Παρίσι. Υπήρξε μία από τις ηγετικές μορφές της «Οργάνωσης Κομμουνιστικής Δράσης» του Λιβάνου (ΟACL) στη δεκαετία του ‘70. Επιστρέφοντας στον Λίβανο, όπου παρέμεινε πάνω από ένα μήνα, κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επίθεσης, διηγείται και αναλύει τα γεγονότα.

Τι επίδραση είχε ο πόλεμος στον λιβανέζικο λαό;

Ν. Σ.: Ζήσαμε στον Λίβανο στιγμές τεράστιας έντασης. Γιατί; Εγώ άνοιξα τα μάτια μου. Συνειδητοποιήθηκα πολιτικά μετά την ήττα του 1967. Τότε, είδα μπροστά μου να καταρρέουν ο πατέρας μου, Λιβανέζος κομμουνιστής αγωνιστής, και η μητέρα μου, Ιρακινή κομμουνίστρια. Μάλιστα, ο πατέρας μου υπέστη έμφραγμα εξαιτίας της ήττας. Τα αραβικά καθεστώτα, εκείνη την εποχή, προσπάθησαν να ελαχιστοποιήσουν τη σημασία της, χαρακτηρίζοντάς τη «μικρή ήττα».

Για μας, όμως, ήταν το τέλος μιας εποχής όπου μια ολόκληρη περιοχή άρχιζε να διαμορφώνεται. Στη συνείδησή μας, ως Αράβων εθνικιστών ή κομμουνιστών, επιδίωξη του Ισραήλ ήταν να εμποδίσει την πραγμάτωση του αραβικού κόσμου ως οντότητας, ως περιφερειακής δύναμης ή ως κοινωνίας.

Στη συνέχεια, ακολούθησε μια παρακμή της αραβικής περιοχής. Ο κόσμος έλεγε: «Δεν μπορούμε να αντισταθούμε στο Ισραήλ, είναι αδύνατον». Αυτό διαρκεί εδώ και σαράντα χρόνια τώρα. Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που είχα την ευκαιρία να δω με τα μάτια μου την απόδειξη ότι το Ισραήλ, η ηγεμονία του και η ανωτερότητά του, δεν είναι αήττητη.

Το Ισραήλ έχει μπει τώρα στη λογική τού «ή αυτοί ή εμείς». Έχω συνείδηση ότι αυτό που ζήσαμε δεν είναι παρά μια μικρή αχτίδα φωτός, αλλά απέδειξε ότι μπορούμε, με μια μικρή πολιτοφυλακή, αυτήν της Χεζμπολά, ένα μικρό ποντίκι, να τα βάλουμε με έναν ελέφαντα. Τις πρώτες δέκα μέρες επικράτησε ένας τεράστιος πανικός. Αλλά, ξαφνικά, καθώς οι Ισραηλινοί δεν μπορούσαν να προχωρήσουν, ο κόσμος δέχτηκε να πληρώσει το τίμημα. Κι αυτή είναι μια ιστορική απόφαση.

Επιδίωξη του Ισραήλ και της Αμερικής ήταν να διασπάσουν τον λιβανέζικο πληθυσμό. Γιατί δεν το πέτυχαν;

Ν. Σ.: Ο λιβανέζικος πληθυσμός είναι ήδη διασπασμένος. Ένα μεγάλο κομμάτι του συμπαθεί την αντίσταση, αλλά δεν είναι έτοιμο να πληρώσει το τίμημα. Επέλεξε να προσχωρήσει σε αυτό που θα ονόμαζα νεοφιλελεύθερο στρατόπεδο. Το ισραηλο-αμερικανικό σχέδιο ήταν να στρέψει ένα τμήμα του λιβανέζικου πληθυσμού εναντίον της Χεζμπολά. Αυτό θα μπορούσε να είχε συμβεί αν η Χεζμπολά και τα κόμματα που είναι μαζί της –γιατί κάθε άλλο παρά μόνη είναι η Χεζμπολά στην αντίσταση– δεν κατόρθωναν να αντισταθούν.

Πώς κρίνεις τη στρατιωτική αντίσταση της Χεζμπολά;

Ν. Σ.: Συνέβη κάτι που είχαμε πολλά χρόνια να δούμε σ’ αυτήν τη γωνιά του κόσμου. Οι μαχητές της Χεζμπολά αγωνίστηκαν με πίστη. Δεν έχουμε ξαναδεί 34 Μερκάβα (ισραηλινά τανκς) κατεστραμμένα σε μία μόνο ημέρα. Ποτέ! Κανένας αραβικός στρατός δεν κατόρθωσε κάτι τέτοιο. Η Χεζμπολά είναι πράγματι άριστα οργανωμένη.

Αλλά το σημαντικότερο είναι ότι, πολύ σύντομα, ο πληθυσμός, η κοινωνική βάση της Χεμπολά, ευθυγραμμίστηκε με τους μαχητές της. Ο κόσμος φρόντισε τους μαχητές. Στη συνέχεια, ακολούθησαν οι ομιλίες του Χασάν Νασράλα. Παρενέβη τέσσερις φορές και πιστεύω ότι πρόκειται για πρότυπα ομιλιών, που θα πρέπει να γίνουν αντικείμενο μελέτης στις πολιτικές επιστήμες.

Ποιες είναι οι γενικότερες επιπτώσεις στην περιοχή;

Ν. Σ.: Οι Άραβες περίμεναν την έκβαση με μια αγωνία που τους έσφιγγε την καρδιά. Δεχτήκαμε πολλές αντιπροσωπείες στον Λίβανο, αραβικές αντιπροσωπείες. Μας διηγούνταν ότι οι Άραβες παρακολουθούσαν με κομμένη την ανάσα τις πρώτες τέσσερις ημέρες, γιατί περίμεναν την ήττα. Μετά τη δέκατη ημέρα, δεν πίστευαν στα μάτια τους. Και αυτό αρχίζει να εξαπλώνεται. Υπάρχει μια τεράστια δυσφορία στην Αίγυπτο και στον αιγυπτιακό στρατό. Το ίδιο και στον στρατό της Συρίας. Ο κόσμος λέει: «Πώς εξηγείται το ότι η Χεζμπολά είναι ικανή για κάτι τέτοιο; Κι εμείς; Τι κάνουμε;». Ιστορικά, ο αγώνας της Χεζμπολά σηματοδοτεί την απαρχή της παρακμής του Ισραήλ, το τέλος της δυνατότητας του Ισραήλ να τρομοκρατεί το σύνολο της περιοχής. Πιστεύω πως πολλοί Ισραηλινοί το συνειδητοποιούν, και κυρίως οι φίλοι μας, οι αντιαποικιοκράτες Ισραηλινοί.

Ποια είναι η πολιτική σου εκτίμηση για τη Χεζμπολά;

Ν. Σ.: Ξεκινώ από την τοποθέτηση του Κομμουνιστικού Κόμματος του Λιβάνου (Κ.Κ.Λ.), που συνεργάζεται στενά με τη Χεζμπολά. Πρόκειται για μια κριτική συνεργασία έναντι της Χεζμπολά. Το Κ.Κ.Λ. λέει ανοιχτά στη Χεζμπολά: «Εδώ έχεις κάνει λάθος». Μετά το 2000, το Κ.Κ.Λ. θεώρησε πως η Χεζμπολά είχε υπονομεύσει τη νίκη, στον βαθμό που, στην εσωτερική πολιτική του Λιβάνου, συμμάχησε με τους αντιπάλους του, εκείνους που ήταν αντίθετοι με την απελευθέρωση, τη νεοφιλελεύθερη αστική τάξη.

Κάνω μια διάκριση ανάμεσα στα ισλαμιστικά κινήματα. Δεν υπάρχει καμία συγγένεια ανάμεσα στον Μπιν Λάντεν και τη Χεζμπολά. Καμία! Συμβαίνει το ίδιο όπως και στα κινήματα της Αριστεράς. Τι σχέση έχουμε εμείς με του Ερυθρούς Χμερ; Για μένα, πρόκειται για φασίστες. Ανάμεσα στους ισλαμιστές υπάρχουν φασίστες, όπως και ανάμεσα στους αριστερούς, αλλά υπάρχουν επίσης και άνθρωποι απελευθερωμένοι, προοδευτικοί.

Δεν πλέκω το εγκώμιο της Χεζμπολά. Γνωρίζω τις αδυναμίες της. Η Χεζμπολά δεν έχει συνειδητοποιήσει ακόμα ότι αποτελεί ένα κίνημα της θεολογίας της απελευθέρωσης. Αλλά είναι το μοναδικό κίνημα που συμμετέχει στα παγκόσμια και ευρωπαϊκά κοινωνικά φόρουμ. Από το 2003 και μετά, στέλνει συστηματικά αντιπροσώπους.

Υπάρχει μια πρακτική και πολιτική συμμαχία ανάμεσα στη Χεζμπολά, το Κομμουνιστικό Κόμμα του Λιβάνου και το Λαϊκό Κόμμα – που είναι ένα εθνικιστικό αριστερό κόμμα. Συναντώνται τακτικά και δεν κρύβουν τις διαφωνίες τους. Για παράδειγμα, το Κ.Κ.Λ. κατηγορεί τη Χεζμπολά ότι δεν έχει συμμετάσχει ποτέ σε διαδηλώσεις και διεκδικήσεις για κοινωνικά ζητήματα, τη στιγμή που η κοινωνική της βάση είναι φτωχοί άνθρωποι, αγρότες, εργάτες και φτωχοί μικροαστοί του Λιβάνου.

Η Χεζμπολά λέει ενίοτε: «Έχετε δίκιο, δεν το συνειδητοποιήσαμε αρκετά αυτό». Πρέπει να κατανοήσει κανείς ότι η Χεζμπολά είναι ένα νέο φαινόμενο, που βρίσκεται σε εξέλιξη. Είναι πολύ σημαντικό αυτό. Είναι επίσης ένα κίνημα απελευθερωμένο από τα κληροδοτημένα δόγματα. Η ικανότητά της να συνεργάζεται με τους κομμουνιστές, για μένα, είναι ενδεικτική.

Συνέντευξη που παραχωρήθηκε στους Chris den Hond και Nicolas Qualander 15 Σεπτεμβρίου 2006

Μετάφραση: Χριστίνα Σταματοπούλου